HomeBlogHandreiking Hoogbegaafdheid: 4e sessie
single.php
template-parts/single-content.php

Handreiking Hoogbegaafdheid: 4e sessie

Interactieve schrijfsessie: Handreiking Hoogbegaafdheid in het voortgezet Montessorionderwijs

Dit is het vierde en laatste deel van de StudieZoomSessies “HB en Montessori”. We gaan de contouren schetsen van een Handreiking Hoogbegaafdheid voor het VMO.

Ronde 1, plenair: 15:15-15:40
Wat hebben we al? Vertegenwoordigers van scholen die een organogram van hun hb-zorgaanbod hebben, presenteren dat. Niet voorbereid? Dan in de vorm van een kort interview met aantekeningen op het whiteboard. Klik hier voor het voorbeeld van het Jordan.
Klik hier voor de aantekeningen op basis van de korte vraaggesprekken met het HML, MLA, MLG, MCN.

Ronde 2: 15:40-16:15 (zelf een korte theepauze inlassen)
We werken in 6 groepjes. Opdracht per groepje: beschrijf in telegramstijl, of maak een hoofdstukindeling, van de essentiële informatie die in de HH voor jouw doelgroep moet staan, gebaseerd op de kennis die we opgedaan hebben in deze sessies en in jouw ervaring en eerdere scholing. Werk indien gewenst met verwijzingen (bijvoorbeeld naar de (afbeeldingen op) blogs die tot nu toe gepubliceerd zijn).

Schrijf dit op in een reactie op dit blogbericht. Geef een seintje aan Emma zodra jullie klaar zijn zodat jullie bericht geplaatst kan worden. Zet het groepsnummer en de doelgroep bovenaan.

  • groep 1: leerlingen
  • groep 2: ouders
  • groep 3: docenten
  • groep 4: mentoren
  • groep 5: schoolleiding
  • groep 6: VMO/NMV

16:15-16:20: Emma keurt als een haas alle berichten goed, zodat ze geplaatst worden.

16:20-16:45: Ronde 4: feedback.
Individueel. Lees een van de 6 berichten (zie hieronder) en geef er feedback op in een eigen reactie. Zet erbij op welke groep je reageert.

Zat je in groep 6 VMO/NMV, dan lees je groep 1 Leerlingen en vice versa.
…in groep 5 Schoolleiding, dan lees je groep 3 Docenten en vice versa.
…in groep 4 Mentoren, dan lees je groep 2 Ouders en vice versa.

Vragen voor de feedbackronde:
Wat kun je hierop aanvullen? Hoe zie je voor je dat het zou werken? Hoe kun je mensen hiervoor enthousiasmeren? Nog praktische tips? Netwerken, subsidies? We horen graag.

16:45: Afscheid in de Main Session en vooruitblik Kenniskring HB.
Evaluatie: heel graag als Reactie op dit bericht! Dat mag nu, kan ook later.

Vooruitblik Kenniskring HB:

  • eerste versie HH wordt geschreven, ism Marilène Zwetsloot
  • Leden van de Kenniskring en deelnemers aan deze sessies (ook ouders en lln) kunnen desgewenst nogmaals feedback geven
  • Publicatie online via jordanmlu.nl
  • Aanbieden aan VMO, vraag om visie en meerjarenplan vanuit het VMO op dit gebied
  • In schooljaar 2021-2022: een terugkomdag HB+Montessori voor gevorderden (voor ons dus!)
  • In schooljaar 2022-2023: een studiedag HB+Montessori voor beginners
  • Enzovoorts!

31 reacties op “Handreiking Hoogbegaafdheid: 4e sessie”

  1. Marga Timmerman schreef:

    Groep 1: leerlingen
    Wat er voor lln in de handreiking komen te staan opzetje:
    – Klein beetje info over wat HB is.
    o Kenmerken/beschrijving van de type HB lln
    o Je bent geen uitzondering
    o Voorbeelden van hoogbegaafde:
     Bekende zoals Einstein, Dolores Leeuwin
     Verhalen van leerlingen, hoe ze het ervaren, peercoach.
     HB-café (lezingen die verdiepend zijn met discussie en contacten onderling)
    – Niet kunnen beloven dat het alleen maar goed gaat, maar wel dat we je kunnen helpen. We bieden je ondersteuning voor een optimaal leerproces.
    o Er wordt zeker input gevraagd van de leerling
    – Niet per se een label, je hoeft geen IQ test gedaan te hebben, je mag er aanspraak op doen.
    – Organogram voor leerlingen ter info wat er van hen wordt verwacht en vanuit de school, zodat ze weten welke stappen worden genomen en bij wie ze terecht kunnen.
    – Je hoeft niet het hoogste niveau te doen, vwo-diploma is niet ons doel voor jou, jouw mening voor schoolniveau nemen wij ook mee.

    • Benno schreef:

      Reactie op 1: leerlingen.
      Mooi vanuit de leerlingen omschreven.
      Ik zou toevoegen (iets in de trend van) dat een HB-leerling ook maar gewoon een mens is en dat het doel van de HB-leerling bij jou op school is dat hij naast het leren met HB ook het zijn van een onderdeel van de groep een belangrijk doel is.

    • Karlijn schreef:

      Mooi lijst! Misschien nog als toevoeging: ‘Waar liggen je passies? Talenten? Wat vind je onwijs gaaf om te doen? Hoe kunnen we dat misschien wel met het onderwijs versmelten?’

      • Ellis de Wildt schreef:

        Ja, goed idee! Dit is extra belangrijk voor de leerlingen die het nut niet zien van school en niet gemotiveerd zijn (de risico-leerling volgens de typologie).

    • Jet schreef:

      feedback op groep 1:

      Goed idee om leerlingen het gevoel te geven dat ze niet de enige zijn en iets van ‘herkenning’ op te roepen middels de kenmerken en voorbeelden van bekende HB-ers (wellicht ook een aantal HB-ers toevoegen die wat dichterbij staan, niet meteen Einstein zijn maar bijv. een hedendaagse bekende Nederlandse artiest, en/of verhalen van oud-leerlingen?)
      -> moet/kan er ook iets bij over mogelijke gevolgen van de eigenschappen (bijv: gevoeligheid voor prikkels kan zorgen voor afgeleid raken in de klas, maar ook kunst dieper ervaren)?

      HB café lijkt me een mooi plan/voorstel maar is wellicht schoolspecifiek, weet niet of elke school dit gaat invoeren?

      Organogram schept fijn overzicht

  2. Jet schreef:

    groepsnummer 4, doelgroep mentoren:

    Handreiking mentoren HB
    – Wat is HB?
    HB betekent niet hoog functionerend!

    – Zijnsluik, intensiteit. Leerlingen als voorbeeld

    – Signaleren: gedrag, interesses, taalgebruik, onderpresteren/verveling.

    – Valkuilen: denkprocessen niet kunnen (willen) opschrijven, executieve functies (plannen/organiseren), uitdaging nodig hebben en tegelijkertijd (ongezond) perfectionisme hebben.

    – Vraagbaak

    – Wat kan een mentor hierin betekenen:
    Coachen op wat gaat er goed/wat kan beter? Hierbij ook wijzen op hoofd, hart en handen. Leerling helpen zichzelf en sterke kanten leren kennen. Ontdekken van talenten en interesses.
    Persoonlijke klik maken/relatie opbouwen/extra begeleiding/de leerling ‘zien’

    Signaleren en doorgeven aan zorgco/schoolleiding.

    NB: het is naar ons inzicht een goed idee om op elke school een team van (persoonlijke) mentoren/coaches te hebben die bijscholen en blijven ontwikkelen op dit gebied en als kartrekken functioneren.

    • Karlijn schreef:

      Misschien als toevoeging: Als mentor ben je ook de spil tussen de docenten en de leerling. Het is volgens mij goed dat mentoren (in samenwerking met de zorgco) adviezen geven aan docenten hoe ze deze leerling het best kunnen begeleiden. De mentor heeft hier, vaak, goed zicht op. Bijvoorbeeld: compacten, andere manier van toetsing, leren/leren etc.

      • Sandra schreef:

        @Karlijn, ik weet wel zeker dat heel veel kinderen daar heel blij van zou worden! Dan hoeven zij dat zelf niet te regelen, maar kan jij helpen.
        En als ze dan zien dat het werkt, dat docenten er wat mee doen, durven ze mogelijk zelf ook eerder hun wensen aan te geven. Hele goede tip!

    • Sandra schreef:

      Als je als mentor/coach een hb-leerling tijdelijk hebt gecoacht (bijv. vanwege executieve vaardigheden ontwikkelen), blijf dan af en toe informeren bij de leerling hoe het gaat. Kan bijv. 1x per periode of 2x per schooljaar zijn. Totdat ook voor jou echt duidelijk is dat de leerling je niet meer nodig heeft, omdat hij/zij het echt zelf kan. Laat ze niet te snel los.

    • Ellis de Wildt schreef:

      Zorg dat je als mentor goed doorvraagt bij deze leerlingen over hoe het echt met ze gaat. Deze leerlingen zijn erg goed in sociaal-wenselijk gedrag, aanpassen en een masker opzetten.

    • Tjeerd schreef:

      Ik denk dat het als mentor belangrijk is om goed samen te werken met de zorgcoördinator. Je kunt hierbij ideeën uitwisselen, maar vooral ook de zorg op elkaar aanpassen. De mentor ziet misschien meer en de zorgcoördinator heeft misschien meer expertise.

    • Vera Röttger schreef:

      Reactie op groep nummer 4
      Eventuele aanvullingen
      – Contact houden met ouders, om vroegtijdig te signaleren als onderpresteren dreigt.
      – Korte lijnen houden met vakdocenten en hen aan te sporen om op andere manieren te toetsen. Zodat dit niet pas gebeurt als het al “te laat” is. Ook hen aan te sporen om de leerling uit te dagen.
      – Als mentor is het denk ik ook goed om als er geen goeie klik is, dit te accepteren en de leerling tijdig over te dragen aan iemand anders.

    • Gitta schreef:

      Inzetten op het leerproces. Maak dit in de klas bespreekbaar. Bespreek valkuilen met de klas en laat leerlingen samen nadenken over tips. Bespreken waarom iets niet gelukt is en wat je de volgende keer gaat proberen. Niet kijken naar resultaten maar naar ontwikkelen.

    • Marga Timmerman schreef:

      Misschien een mooie toevoeging:
      – De verschillende type HB leerlingen die er zijn en verschil in behoefte van die leerlingen.
      – Praktische voorbeelden uit de praktijk, hoe zijn eerdere HB casussen uitgewerkt? Waar kan je aandenken als toolkit.
      – Dat een leerling snel een gewenst antwoordt kan geven, maar dat doorvragen helpt.
      – Bij vragen stellen het belangrijk is om zeer specifiek te zijn. Ze kunnen je vragen namelijk breder oppakken en dus verkeerd interpreteren.

  3. Karlijn, Vera en Gitta schreef:

    Groep 3: Docenten

    – Het leren herkennen van de reactie van een kind. Dit kan heel verschillend zijn. (Bijvoorbeeld: onderpresteren, faalangstig, perfectionisme, jong/wijs afwisselend)
    – Hoe herken je een HB – leerling. Wat zijn de talenten en de uitdagingen? (….)
    – Dossier basisschool doornemen.
    – Top-down onderwijs. Van ‘why’ naar ‘how’. Het onderwerp in grotere context plaatsen.
    – Gelijkwaardige relatie / wederzijds vertrouwen
    – Flexibiliteit, lef om leerlingen bijvoorbeeld ‘direct’ een proef te laten doen, zonder eerst het werk te bekijken.
    – Begeleiding van leren/leren. (Bijvoorbeeld SPA, Systematische probleem analyse)
    – Feedback/feed forward. Kijken naar de mogelijkheden. Wat kan je de volgende keer anders doen?
    – Veilige omgeving waar vragen gesteld kunnen worden.
    – Aanspreken van passies en interesses.
    – Misschien wel formatief evalueren van proces – product?
    – Goede driehoeksverhouding (mentor, docenten, ouders)

    • Ellis de Wildt schreef:

      Durf individuele aanpassingen te maken als het gaat om alternatieve opdrachten / andere manier van toetsen / etc., waardoor passie en leerstrategie van de leerling beter wordt aangesproken.

      • Mireille Oostindie schreef:

        Ja! Durf andere dingen te doen dan je gewend bent. Daag ook jezelf uit. En weet bij wie je teerecht kunt om te sparren/mee te denken/…

    • Tjeerd schreef:

      Het zou heel handig zijn als docenten geschoold worden in het herkennen van symptomen.
      Als je als docent twijfelt over een juiste aanpak, overleg met de (HB-)zorgcoördinator. De zorgcoördinator kan als het goed is ook goede tips geven en hulp bieden aan de docent.

    • Mireille Oostindie schreef:

      Een driehoeksverhouding voor mij is school-ouders-leerling. Oppassen dat we niet over de leerling praten, maar met.

    • Tanja Vroege schreef:

      Aan groep 3 docenten
      Mooie aanbevelingen!
      Formatief evalueren zou ik er zeker bij opnemen. HB-leerlingen weten soms al best veel of zelfs alles van wat op er op het programma staat bij bepaalde vakken of vakonderdelen.
      Voor docenten is er in den lande op allerlei plekken informatie of verrijkingsmateriaal (lesprogramma’s ) beschikbaar. Bijv. http://www.wij-leren.nl of via organisaties als de DNKRS. Dus docenten hoeven niet steeds zelf het wiel uit te vinden.

    • Marga Timmerman schreef:

      Misschien goed om aan toe te voegen:
      – Sommige vragen zijn soms te breed of op meerdere manieren kan worden begrepen. Dat het dus normaal is dat leerlingen extra vragen stellen ter verduidelijking.

  4. Ellis, Sandra en Tjeerd schreef:

    groep 2: ouders
    Voorlichting:
    Zowel op de website, als via andere kanalen van de voorlichting
    Duidelijkheid in de zorgstructuur binnen de school. Hierin valt dus de zorg die een leerling binnen de school kan verwachten, maar ook wat er niet geboden wordt (bijvoorbeeld versnelling).
    Deel het zorgorganogram met de ouders, zodat de mogelijke trajecten duidelijk zijn. Als er behoefte is aan meer of minder zorg, dat dan duidelijk is welke route er gekozen moet worden en met wie er contact gezocht moet worden.
    Bespreek de verwachtingen naar de ouders toe. Verwacht de school dat ouders actief meedenken, of een meer afwachtende houding hebben.
    Adviezen aan ouders:
    Bespreek tijdig signalen, bijvoorbeeld van onderpresteren. HB leerlingen kunnen grote verschillen laten zien in emoties en houding op school en thuis. Bespreek deze signalen met mentor/coach of de zorgcoördinator als deze al betrokken is.
    Check bij je kind of je vertrouwen hebt in je mentor/coach.
    Zorgcoördinator is beschikbaar. Als er zorgen zijn, bespreek deze dan.
    Zoek ondersteuning bij acceptatie en begrip/kennis van HB, dit kan in overleg met de HB zorgcoördinator.
    Informeer en denk actief mee aan alternatieve vormen van toetsing en werk.

    • Mireille Oostindie schreef:

      Eigenlijk helemaal mee eens. gevaar va zo’n driehoek kan soms zijn dat er geen actie wordt ondernomen, omdat een ieder denkt dat de ander dat wel zal doen. Spreek dus af wie (op dat moment) de regie heeft.

      Verder: bij ons op school staat het kind centraal. We proberen dan ook zo min mogelijk gesprekken zonder kinderen te voeren. Lijkt me goed voor ouders om te weten.

    • Marga Timmerman schreef:

      Misschien handig om aan toe te voegen:
      – Algemene informatie over de verschillende types HB leerlingen en hoe je daar mee om kunt gaan als ouder. Wat heeft het kind nodig van een ouder.
      – Duidelijk maken dat er wel input wordt verwacht van het kind en dat de zorg die je bied ondersteunend is en niet oplossend.
      – Benadrukken dat er niet een IQ indicatie nodig is om een extra ondersteuning te krijgen als HB leerling.
      – Dat de school niet streeft naar dat elke HB leerling met een vwo-diploma van school te gaan, maar dat de leerling zelf ook mag meedenken in wat wil ik later en welk niveau wil ik doen tijdens de middelbare school.

  5. Tanja en Benno schreef:

    5. Schoolleiding (Tanja en Benno)
    Faciliteiten:
    – aanbod (mogelijkheid tot uitzonderingen op het lesrooster en op het curriculum: verrijking/versnelling/indikken)
    – kennis van HB binnen de school (specialisten en basiskennis bij alle docenten: omgang met HB en signaleren van HB)
    – begeleiding van leerlingen op het sociaal emotioneel vlak (binnen de eigen mentorgroep en soms met gelijkgestemden)

    Communicatie van wat de school wel en niet kan bieden; managen van verwachtingen

    Advies aan de schoolleiding: Zorgen dat er voldoende aandacht voor is en middelen beschikbaar zijn.

    • Rogier Oversteegen schreef:

      lijkt me al heel goed….Ik denk dat de schoolleiding ook een coördinerende taak heeft hierin of minstens moet zorgen dat het gecoördineerd wordt.

    • Mireille Oostindie schreef:

      En: wie is het aanspreekpunt? Hoe kom je als ouder/docent/leerling bij die faciliteiten?

    • Ellis de Wildt schreef:

      Aanvullend: onderzoek de mogelijkheden voor een pilot met vernieuwende manieren van onderwijs waarbij de leerbehoefte van de leerling leidend is en met een grote mate van autonomie voor de leerling t.a.v. het curriculum. De leerling volgt zijn eigen leerroute; de nieuwsgierigheid of leergierigheid van de leerling is hierbij leidend. Voorbeelden van deze onderwijsvisies bestaan al (bv. Agora of MC Kwadraat), maar worden nu vaak ingezet vanuit een reactie op uitval of vastlopen van leerlingen. Terwijl het juist vanuit preventie en visie op toekomstig onderwijs (ook voor niet-HB’ers) zou kunnen worden opgezet.

    • Mariska van den Hove schreef:

      Prima voorstellen. Het begint wel bij het verzamelen van de behoeftes van de docenten en het faciliteren voor het aanpassen/verrijken van het curriculum, dit kost tijd naast je gewone werk als vakdocent.
      Verwachtingsmanagement naar ouders, leerlingen, collega’s is heel belangrijk. Ook duidelijk aangeven wat (nog) niet kan en niet schromen experts in te schakelen.
      Een breed team rond hb maken met diverse ingangen; dus niet alleen mentoren of pluscoaches, maar ook bijvoorbeeld een orthopedagoog, maatschappelijk werker, specifieke studiebegeleiding, kernteamcoördinator etc. Dit team kan dan dienen als vraagbaak voor docenten/mentoren/schoolleiding, doorgeefluik van signalen, kartrekker voor aanpassen curriculum of organiseren van bijeenkomsten om ‘good practices’ uit te wisselen (hoe verrijk, compact je nu op een goede manier bijv.).

    • Vera Röttger schreef:

      Eventuele aanvulling: Misschien kan er wel een project ontwikkeld worden waarbij HB leerlingen kunnen samenwerken. Dus inderdaad met gelijkgestemden. En dan vanuit hun interesses.

  6. Jet schreef:

    Misschien overbodig/al bekend (zo ja haal als moderator maar weg) Voor iedereen die pilots gaat opzetten: denk ook aan gebruikmaken van subsidies als het Leraren Ontwikkel Fonds. Ga kijken bij scholen in omgeving die al begaafdheidsprofielschool zijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *